{"id":9032,"date":"2025-12-29T11:49:50","date_gmt":"2025-12-29T11:49:50","guid":{"rendered":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/?post_type=project&p=9032"},"modified":"2025-12-29T13:17:32","modified_gmt":"2025-12-29T13:17:32","slug":"heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage","status":"publish","type":"project","link":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/","title":{"rendered":"Heritage Voices: Stsiapan Stureika o stanie dziedzictwa na Bia\u0142orusi"},"content":{"rendered":"

Heritage Voices: Stsiapan Stureika o stanie dziedzictwa na Bia\u0142orusi<\/strong><\/strong><\/strong><\/h1>\n\n
Homepage<\/a><\/span> – Heritage Voices: Stsiapan Stureika o stanie dziedzictwa na Bia\u0142orusi<\/span><\/span><\/div><\/div><\/div><\/div>\n\n
\n
\n
Dyskusja<\/a> <\/span>heritage voices<\/a><\/div><\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Jeden z najwi\u0119kszych ambasador\u00f3w dziedzictwa bia\u0142oruskiego i ceniony na gruncie mi\u0119dzynarodowym badacz, dr Stsiapan Stureika, dzieli si\u0119 z nami swoimi spostrze\u017ceniami i refleksj\u0105 na temat obecnego stanu dziedzictwa na Bia\u0142orusi. Rozmowa ta jest nast\u0119pstwem bada\u0144, kt\u00f3re przeprowadzili\u015bmy w 2024 roku na potrzeby raportu \u201eMapping of the Central and Eastern European non-governmental heritage sector\u201d (dost\u0119pnego bezp\u0142atnie tutaj). <\/a>W raporcie tym zwracamy uwag\u0119 na trudn\u0105 sytuacj\u0119 pozarz\u0105dowego sektora dziedzictwa kulturowego na Bia\u0142orusi. Po represjach rz\u0105dowych wobec organizacji pozarz\u0105dowych w 2021 roku sektor dziedzictwa kulturowego straci\u0142 tam sw\u00f3j dawny kszta\u0142t.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dr Stsiapan Stureika jest antropologiem kulturowym i historykiem, przewodnicz\u0105cym Bia\u0142oruskiego Komitetu Narodowego ICOMOS oraz profesorem nadzwyczajnym na Europejskim Uniwersytecie Humanistycznym w Wilnie. Obecnie zajmuje si\u0119 teori\u0105 dziedzictwa architektonicznego, projektami konserwatorskimi realizowanymi przez spo\u0142eczno\u015bci lokalne, now\u0105 muzeologi\u0105, teori\u0105 nacjonalizmu oraz integracj\u0105 migrant\u00f3w.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

_ _ _<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n

Katarzyna Jagodzi\u0144ska: Nasza dzisiejsza rozmowa b\u0119dzie dotyczy\u0142a stanu i wielowymiarowych wyzwa\u0144 zwi\u0105zanych z dziedzictwem kulturowym Bia\u0142orusi. Zanim jednak przejdziemy do szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, chcia\u0142abym zacz\u0105\u0107 od Twojej dzia\u0142alno\u015bci jako teoretyka i ambasadora dziedzictwa kulturowego. Pracujesz na Europejskim Uniwersytecie Humanistycznym w Wilnie \u2013 czy mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jest to bia\u0142oruski uniwersytet na uchod\u017astwie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stsiapan Stureika: Dok\u0142adnie tak. Tak w\u0142a\u015bnie si\u0119 nazywamy.<\/p>\n\n\n\n

Katarzyna Jagodzi\u0144ska: Od kiedy znajduje si\u0119 w stolicy Litwy? Jak wygl\u0105da spo\u0142eczno\u015b\u0107 zajmuj\u0105ca si\u0119 dziedzictwem kulturowym na uniwersytecie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stsiapan Stureika: Uniwersytet zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w 1992 roku w Mi\u0144sku jako instytucja z powa\u017cn\u0105 misj\u0105 wprowadzenia na Bia\u0142oru\u015b zachodniego sposobu my\u015blenia, zachodniej filozofii, socjologii, idei funkcjonowania wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. Bia\u0142oru\u015b by\u0142a kiedy\u015b cz\u0119\u015bci\u0105 Zwi\u0105zku Radzieckiego, wi\u0119c w nauce i \u015brodowisku akademickim podlegali\u015bmy ideologii i metodologii marksistowsko-leninowskiej. St\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 misja oderwania sfery intelektualnej na Bia\u0142orusi od tego sposobu my\u015blenia i pokazania zachodniej alternatywy.<\/p>\n\n\n\n

Jednak w 2004 roku uniwersytet zosta\u0142 zamkni\u0119ty z powodu rosn\u0105cej autorytarnej w\u0142adzy prezydenta \u0141ukaszenki. W rezultacie stali\u015bmy si\u0119 pierwszym tego rodzaju uniwersytetem, kt\u00f3ry zosta\u0142 zamkni\u0119ty z powod\u00f3w politycznych w nowej europejskiej erze historii. Uniwersytet otrzyma\u0142 ogromne wsparcie mi\u0119dzynarodowe i przenie\u015bli\u015bmy si\u0119 do Wilna. We wszystkich naszych dokumentach zapisano, \u017ce jeste\u015bmy gotowi powr\u00f3ci\u0107 na Bia\u0142oru\u015b, gdy tylko sytuacja si\u0119 poprawi. Niestety, od tego czasu sytuacja tylko si\u0119 pogorszy\u0142a i obecnie nie jeste\u015bmy jedyn\u0105 uczelni\u0105 w Europie, kt\u00f3ra w taki czy inny spos\u00f3b znajduje si\u0119 na wygnaniu \u2013 wystarczy spojrze\u0107 na przypadek Uniwersytetu \u015arodkowoeuropejskiego.<\/p>\n\n\n\n

Mamy dwa g\u0142\u00f3wne wydzia\u0142y, jeden nauk spo\u0142ecznych, a drugi humanistyczny, do kt\u00f3rego nale\u017c\u0105 studia nad dziedzictwem kulturowym. Studia nad dziedzictwem kulturowym rozpocz\u0119li\u015bmy ju\u017c w Mi\u0144sku dzi\u0119ki pomocy ambasady francuskiej i niekt\u00f3rych francuskich uniwersytet\u00f3w, takich jak Bordeaux.<\/p>\n\n\n\n

Program by\u0142 wielokrotnie modyfikowany i min\u0119\u0142y trzy dekady od momentu jego uruchomienia. Obecnie staramy si\u0119 jak najlepiej rozwija\u0107 krytyczne studia nad dziedzictwem i przekazywa\u0107 najnowsze idee.<\/p>\n\n\n\n

Nie b\u0119d\u0119 Pa\u0144stwu m\u00f3wi\u0107, \u017ce \u015bwiat dziedzictwa kulturowego jest bardzo dynamiczny. Chocia\u017c zawsze m\u00f3wimy o konserwacji, znaczenie tego poj\u0119cia zmienia si\u0119 z dekady na dekad\u0119. Nasz\u0105 misj\u0105 jest praca nad rozwojem my\u015blenia o dziedzictwie w\u015br\u00f3d m\u0142odych profesjonalist\u00f3w. Je\u015bli chodzi o student\u00f3w studi\u00f3w licencjackich i magisterskich, staramy si\u0119 pokaza\u0107 im ca\u0142\u0105 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 \u015bwiata dziedzictwa i u\u015bwiadomi\u0107 im, \u017ce dziedzictwo mo\u017ce by\u0107 wykorzystywane do cel\u00f3w rozwoju. To jest najwa\u017cniejsze.<\/p>\n\n\n\n

Katarzyna Jagodzi\u0144ska: Czy studenci pochodz\u0105 z Bia\u0142orusi czy z Litwy?<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stsiapan Stureika: Oko\u0142o 80\u201390% student\u00f3w ka\u017cdego roku pochodzi z Bia\u0142orusi.<\/p>\n\n\n\n

Katarzyna Jagodzi\u0144ska: A w jakim j\u0119zyku prowadzone s\u0105 zaj\u0119cia: bia\u0142oruskim?<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stsiapan Stureika: Na Bia\u0142orusi m\u00f3wimy g\u0142\u00f3wnie po rosyjsku. Dlatego g\u0142\u00f3wnym j\u0119zykiem naszych program\u00f3w jest rosyjski, chocia\u017c d\u0105\u017cymy do internacjonalizacji. Ka\u017cdego roku mamy coraz wi\u0119cej kurs\u00f3w w j\u0119zyku angielskim i oczywi\u015bcie bia\u0142oruskim.<\/p>\n\n\n\n

Katarzyna Jagodzi\u0144ska: Wilno daje Ci mo\u017cliwo\u015b\u0107 obserwacji tego, co dzieje si\u0119 w zakresie dziedzictwa kulturowego na Bia\u0142orusi. Rozmawiali\u015bmy ju\u017c o sytuacji organizacji pozarz\u0105dowych zajmuj\u0105cych si\u0119 dziedzictwem kulturowym na Bia\u0142orusi w kontek\u015bcie projektu \u201eMapowanie sektora pozarz\u0105dowego zajmuj\u0105cego si\u0119 dziedzictwem kulturowym w Europie \u015arodkowej i Wschodniej\u201d,<\/a> prowadzonego przez Europa Nostra Heritage Hub w Krakowie, w kt\u00f3rym uczestniczy\u0142e\u015b jako badacz. Teraz chcia\u0142abym zapyta\u0107 bardziej ca\u0142o\u015bciowo o sektor dziedzictwa kulturowego na Bia\u0142orusi. Jaka jest jego sytuacja? Jakie s\u0105 obecne wyzwania?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stsiapan Stureika: Dobr\u0105 wiadomo\u015bci\u0105 dla mnie jest to, \u017ce ca\u0142a ta sfera si\u0119 rozwija. Nie jest wcale zamro\u017cona. Ka\u017cdego roku powstaj\u0105 nowe projekty, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich pod patronatem rz\u0105du. S\u0105 te\u017c inicjatywy prywatne. Je\u015bli chodzi o zaanga\u017cowanie aktywist\u00f3w spo\u0142ecznych, to jest jeszcze miejsce na popraw\u0119. Ludzie s\u0105 gotowi zainwestowa\u0107 sw\u00f3j czas, a czasem tak\u017ce pieni\u0105dze w dziedzictwo kulturowe.<\/p>\n\n\n\n

Zawsze podkre\u015blam, \u017ce zwiedzanie zabytk\u00f3w kultury jest prawdopodobnie ostatni\u0105 bezpieczn\u0105 opcj\u0105 celebrowania naszej bia\u0142oruskiej to\u017csamo\u015bci. Wszelkie inne opcje mog\u0105 budzi\u0107 podejrzenia rz\u0105du. Jednocze\u015bnie istniej\u0105 ograniczenia wynikaj\u0105ce z naszej sytuacji politycznej; s\u0105 one bardzo realne.<\/p>\n\n\n\n

Moim zdaniem najwi\u0119kszym wyzwaniem dla dziedziny dziedzictwa kulturowego jest brak rozg\u0142osu. W obecnym klimacie politycznym pierwszym zadaniem rz\u0105du, pa\u0144stwa, jest ograniczenie komunikacji i stworzenie hierarchii komunikacyjnej. Dlatego ka\u017cda nowa inicjatywa z zakresu szeroko poj\u0119tego dziedzictwa kulturowego, taka jak muzyka, teatr, dzia\u0142ania \u015brodowiskowe, a nawet stowarzyszenia sportowe, musi by\u0107 zgodna z t\u0105 hierarchiczn\u0105 struktur\u0105: pod wzgl\u0119dem komunikacji, wyja\u015bniania, co zamierzaj\u0105 Pa\u0144stwo zrobi\u0107 i dlaczego jest to konieczne itp.<\/p>\n\n\n\n

Komunikacja musi odbywa\u0107 si\u0119 zgodnie z zasadami re\u017cimu politycznego. W zwi\u0105zku z tym praktycznie niemo\u017cliwa jest jakakolwiek powa\u017cna debata na temat warto\u015bci dziedzictwa i naszych warto\u015bci. Na przyk\u0142ad nie mo\u017cna odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do \u017cadnego zachodniego do\u015bwiadczenia, m\u00f3wi\u0105c: \u201eprosz\u0119 spojrze\u0107, oni maj\u0105 nowe schematy zarz\u0105dzania dziedzictwem\u201d. W Berlinie niedawno otwarto nowe muzeum, w kt\u00f3rym porusza si\u0119 temat postkolonializmu. Na Bia\u0142orusi nie da si\u0119 po prostu o tym dyskutowa\u0107. W tym sensie przenikanie nowej wiedzy i nowych idei jest bardzo ograniczone, chocia\u017c, powt\u00f3rz\u0119, istnieje na to zapotrzebowanie.<\/p>\n\n\n\n

Mamy wielu bardzo utalentowanych mened\u017cer\u00f3w dziedzictwa, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 wykorzysta\u0107 nowe idee w swojej codziennej praktyce. Ale musi to odbywa\u0107 si\u0119 w bardzo wyrafinowany spos\u00f3b, w oparciu o okre\u015blon\u0105 hierarchi\u0119. To jest g\u0142\u00f3wne wyzwanie.<\/p>\n\n\n\n

A \u017celazna kurtyna… Kto by pomy\u015bla\u0142, \u017ce zn\u00f3w u\u017cyjemy tego terminu, nie \u017cartobliwie, nie jako metafory, ale w bardzo surowy i powa\u017cny spos\u00f3b. \u017belazna kurtyna podnosi si\u0119 lub opada, nie wiem, jak to lepiej uj\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Katarzyna Jagodzi\u0144ska: Mo\u017ce m\u00f3g\u0142by\u015b poda\u0107 przyk\u0142ady, na czym obecnie skupia si\u0119 rz\u0105d, a co jest zaniedbywane w zakresie dziedzictwa?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stsiapan Stureika: C\u00f3\u017c, je\u015bli m\u00f3wimy stereotypowo o re\u017cimie politycznym \u0141ukaszenki, jego mi\u0142o\u015bci do Zwi\u0105zku Radzieckiego i przywi\u0105zaniu do Rosji, to mo\u017cna by\u0107 zaskoczonym, widz\u0105c rzeczywisty stan dziedzictwa kulturowego na Bia\u0142orusi. Mamy kilka flagowych projekt\u00f3w ideologicznych, o kt\u00f3rych m\u00f3wi si\u0119 w mediach i kt\u00f3re s\u0105 naprawd\u0119 bardzo stronnicze ideologicznie. Na przyk\u0142ad budowa nowego Narodowego Muzeum Historycznego w centrum Mi\u0144ska lub huczne obchody Dnia Zwyci\u0119stwa 9 maja. Skala obchod\u00f3w nigdy nie by\u0142a tak du\u017ca i tak szeroka jak w tym roku.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli przyjrzymy si\u0119 programom konserwatorskim, mo\u017cna wskaza\u0107 kilka projekt\u00f3w skoncentrowanych na naszych pi\u0119knych \u015bredniowiecznych i p\u00f3\u017ano\u015bredniowiecznych zamkach z okresu Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego i dziedzictwa Rzeczypospolitej. Zamek w Nie\u015bwie\u017cu wraz z zamkiem w Mirze nadal s\u0105 flagowymi obiektami dziedzictwa kulturowego na Bia\u0142orusi. Wszystkie inne zamki s\u0105 odnawiane, np. zamki w Krewie i Halszany. Nie wspominaj\u0105c ju\u017c o zamku w Grodnie, zamku Stefana Batorego, kt\u00f3rego konserwacja trwa pe\u0142n\u0105 par\u0105. Je\u015bli chodzi o renowacj\u0119 budynk\u00f3w ko\u015bcielnych, wiele z nich jest ju\u017c w\u0142asno\u015bci\u0105 odpowiednich parafii. Niekt\u00f3re z nich nadal nale\u017c\u0105 do pa\u0144stwa i owszem, przeznacza si\u0119 na ich konserwacj\u0119 pewne \u015brodki, ale mniej ni\u017c by\u015bmy chcieli.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli chodzi o dziedzictwo niematerialne, to krajowy wykaz dziedzictwa niematerialnego stale si\u0119 powi\u0119ksza. Uwzgl\u0119dnia si\u0119 w nim coraz wi\u0119cej lokalnych tradycji. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich opiera si\u0119 na bia\u0142oruskim dziedzictwie etnograficznym, kt\u00f3re nie ma absolutnie \u017cadnego zwi\u0105zku z obecn\u0105 ideologi\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Wida\u0107 wi\u0119c, \u017ce sytuacja w terenie nie jest a\u017c tak tragiczna.<\/p>\n\n\n\n

Katarzyna Jagodzi\u0144ska: A co z profesjonalistami zajmuj\u0105cymi si\u0119 dziedzictwem? Czy wiele os\u00f3b zdecydowa\u0142o si\u0119 opu\u015bci\u0107 kraj?<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stsiapan Stureika: Tak. To prawdziwa tragedia, poniewa\u017c zebranie funduszy na konserwacj\u0119 to tylko cz\u0119\u015b\u0107 problemu. Drug\u0105 kwesti\u0105 jest posiadanie utalentowanych mened\u017cer\u00f3w i ludzi w terenie. Dziedzictwo kulturowe nie jest tak popularne w\u015br\u00f3d dzisiejszych student\u00f3w, w przeciwie\u0144stwie do innych kierunk\u00f3w. Z naszych kampanii rekrutacyjnych wynika, \u017ce z roku na rok mamy kierunki, na kt\u00f3re zapisuje si\u0119 coraz wi\u0119cej student\u00f3w. Mamy programy z zakresu informatyki, biznesu, projektowania lub medi\u00f3w. S\u0105 to kierunki, kt\u00f3re przyci\u0105gaj\u0105 m\u0142odzie\u017c. Niestety, dziedzictwo kulturowe nie nale\u017cy do najbardziej po\u017c\u0105danych dziedzin. W tej sferze dwukrotnie trudniej jest zatrzyma\u0107 utalentowanych ludzi, stworzy\u0107 im \u015brodowisko do pracy i wyra\u017cania swojej kreatywno\u015bci. W tym sensie mamy niestety do czynienia z katastrof\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W ci\u0105gu ostatnich pi\u0119ciu lat wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych b\u0142yskotliwych, utalentowanych os\u00f3b, kt\u00f3re s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em kreatywno\u015bci, by\u0142a naprawd\u0119 widoczna. W rezultacie sta\u0142y si\u0119 one pierwszym celem represji o pod\u0142o\u017cu politycznym. Wielu specjalist\u00f3w zosta\u0142o ju\u017c zwolnionych tylko dlatego, \u017ce wiele lat temu w jaki\u015b spos\u00f3b wyrazili swoje zainteresowanie r\u00f3\u017cnymi ideami politycznymi. Wielu z nich \u2013 nie m\u00f3wi\u0119 tu o tych, kt\u00f3rzy trafili do wi\u0119zienia, bo takie przypadki r\u00f3wnie\u017c mamy \u2013 zosta\u0142o zmuszonych do opuszczenia kraju i obecnie osiedlaj\u0105 si\u0119 w Polsce lub na Litwie. Inni nadal pracuj\u0105, ale na p\u00f3\u0142 gwizdka, poniewa\u017c nie mog\u0105 wyra\u017ca\u0107 siebie tak jak kiedy\u015b. Jest jednak jedna pozytywna strona tej sytuacji. Niekt\u00f3re z tych os\u00f3b mog\u0105 pracowa\u0107 w sektorze prywatnym na Bia\u0142orusi. Prywatne przedsi\u0119biorstwa zwi\u0105zane z dziedzictwem kulturowym, od turystyki po r\u0119kodzie\u0142o, zyska\u0142y kompetentn\u0105 si\u0142\u0119 robocz\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Katarzyna Jagodzi\u0144ska: Czy mo\u017cesz powiedzie\u0107 co\u015b wi\u0119cej o sektorze prywatnym? Nie zdawa\u0142am sobie sprawy z tego, \u017ce sektor prywatny w dziedzinie dziedzictwa nie tyle istnieje, co rozwija si\u0119 na Bia\u0142orusi.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stsiapan Stureika: Przede wszystkim turystyka: wszystkie rodzaje turystyki, ekoturystyka, turystyka kulturowa. Ludzie prowadz\u0105 swoje ma\u0142e posiad\u0142o\u015bci lub r\u00f3\u017cne zabytkowe budynki. \u015awiadcz\u0105 wszystkie zwi\u0105zane z tym us\u0142ugi, takie jak zwiedzanie okolicy, poznawanie lokalnego rzemios\u0142a i kuchni itp. Oznacza to, \u017ce pracuj\u0105 nad stworzeniem to\u017csamo\u015bci tych mniejszych miejsc. Ich wp\u0142yw jest ogromny. Mamy prywatne firmy architektoniczne zajmuj\u0105ce si\u0119 nowymi inwestycjami budowlanymi w centrach miast. Pomagaj\u0105 one r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bcicielom zabytk\u00f3w w przeprowadzaniu remont\u00f3w, rekonstrukcji, a czasem tak\u017ce prac konserwatorskich.<\/p>\n\n\n\n

Katarzyna Jagodzi\u0144ska: Z tego, co teraz m\u00f3wisz, czytelnik mo\u017ce odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce sytuacja naprawd\u0119 nie jest taka z\u0142a.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stsiapan Stureika: Tak te\u017c my\u015bl\u0119. Prosz\u0119 spojrze\u0107, mamy normalny kraj z nieco niezr\u00f3wnowa\u017con\u0105 gospodark\u0105, ale nadal funkcjonuj\u0105cy, z lud\u017ami gotowymi \u017cy\u0107 pe\u0142ni\u0105 \u017cycia, bardzo zdolnymi i utalentowanymi. Brakuje nam tylko jednej rzeczy: wolno\u015bci. Nie mo\u017cna wyra\u017ca\u0107 siebie. To najwi\u0119ksza trauma i najwi\u0119kszy problem. A je\u015bli nie mo\u017cna wyra\u017ca\u0107 siebie lub pr\u00f3buje si\u0119 to robi\u0107, spotyka nas kara. Dlatego mamy wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych. Mamy ludzi uciekaj\u0105cych za granic\u0119. To najwi\u0119kszy problem i wyzwanie dla nas. Poza tym kraj ten jest bardzo przyjemnym miejscem do \u017cycia i pracy.<\/p>\n\n\n\n

Katarzyna Jagodzi\u0144ska: Jakie by\u0142oby zatem kluczowe przes\u0142anie dla naszych mi\u0119dzynarodowych czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy czytaj\u0105 wywiad o bia\u0142oruskim dziedzictwie?<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stsiapan Stureika: Niech nie zapominaj\u0105 o naszym istnieniu jako takim. Poniewa\u017c w \u015bwiadomo\u015bci wielu os\u00f3b, nawet polityk\u00f3w i wysokich rang\u0105 urz\u0119dnik\u00f3w, ju\u017c nie istniejemy. Jeste\u015bmy jakby cz\u0119\u015bci\u0105 Rosji. Dlatego wszystkie decyzje dotycz\u0105ce wsparcia dla naszego spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego s\u0105 w jaki\u015b spos\u00f3b powi\u0105zane z sytuacj\u0105 w Rosji. Walczymy o zachowanie naszej to\u017csamo\u015bci. Chcia\u0142bym jednak u\u017cy\u0107 innego s\u0142owa: jeste\u015bmy podmiotami jako takimi, jeste\u015bmy aktorami. I konieczne jest wspieranie tych miejsc i o\u015brodk\u00f3w, w kt\u00f3rych rozwija si\u0119 nasza to\u017csamo\u015b\u0107 i podmiotowo\u015b\u0107. Te infrastrukturalne punkty naszej podmiotowo\u015bci politycznej, kulturowej i innych rodzaj\u00f3w podmiotowo\u015bci s\u0105 zachowywane, a nawet rozwijane, aby to wspiera\u0107. W przysz\u0142o\u015bci przyniesie to korzy\u015bci, podobnie jak mia\u0142o to miejsce w przypadku poprzedniego upadku \u017celaznej kurtyny dla pa\u0144stw ba\u0142tyckich lub Polski.<\/p>\n\n\n\n

Katarzyna Jagodzi\u0144ska: Wsparcie mo\u017cna wyra\u017ca\u0107 na wiele sposob\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce istniej\u0105 konkretne dzia\u0142ania, kt\u00f3re mo\u017cna podj\u0105\u0107, takie jak tworzenie sieci kontakt\u00f3w lub projekty inicjowane mi\u0119dzy uniwersytetami? Czy co\u015b takiego ma miejsce? By\u0107 mo\u017ce chcecie co\u015b zrobi\u0107, ale nie mo\u017cecie dotrze\u0107 do partner\u00f3w w innych krajach? Czy przeszkod\u0105 jest finansowanie?<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stsiapan Stureika: Nigdy \u2013 lub prawie nigdy \u2013 nie czu\u0142em si\u0119 w jaki\u015b spos\u00f3b wykluczony z powodu mojej \u201ebia\u0142oruskiej to\u017csamo\u015bci\u201d. Tu\u017c przed rozpocz\u0119ciem tego wywiadu rozmawiali\u015bmy o mo\u017cliwym partnerstwie. I oczywi\u015bcie jest to trudne. Nie dlatego, \u017ce pochodz\u0119 z Bia\u0142orusi, a kto\u015b nie chce mnie wspiera\u0107. Ale trudno jest nawi\u0105zywa\u0107 partnerstwa, jedno po drugim, w ramach ma\u0142ych projekt\u00f3w. Mamy ju\u017c tak wiele dobrze ugruntowanych instytucji, pocz\u0105wszy od mojej uczelni i niezale\u017cnych medi\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych z zagranicy. Niestety, jedna z g\u0142\u00f3wnych bia\u0142oruskich instytucji kulturalnych w Wilnie zosta\u0142a niedawno zmuszona do zamkni\u0119cia si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Na nieszcz\u0119\u015bcie dla nas, na pocz\u0105tku 2025 roku do w\u0142adzy dosz\u0142a administracja Trumpa, kt\u00f3ra dokona\u0142a kilku ci\u0119\u0107 w finansowaniu. Nie jest tajemnic\u0105, \u017ce nasze spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie by\u0142o i nadal jest w du\u017cym stopniu uzale\u017cnione od tego rodzaju finansowania. Wiele projekt\u00f3w i inicjatyw musia\u0142o zako\u0144czy\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Katarzyna Jagodzi\u0144ska: Przez sieciowanie rozumiem nie jedynie udzia\u0142 bia\u0142oruskiego \u015brodowiska akademickiego w projektach, ale tak\u017ce realizacj\u0119 projekt\u00f3w skupiaj\u0105cych si\u0119 na bia\u0142oruskim dziedzictwie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stsiapan Stureika: Te aspekty bia\u0142oruskiego dziedzictwa faktycznie trafiaj\u0105 do g\u0142\u00f3wnego nurtu mi\u0119dzynarodowej nauki. Nie tylko ze wzgl\u0119du na narodowo\u015b\u0107 badacza, ale tak\u017ce temat, kt\u00f3ry jest obecny w mi\u0119dzynarodowym dyskursie, co zasadniczo oznacza materia\u0142y w j\u0119zyku angielskim. Obserwuj\u0119 t\u0119 tendencj\u0119 i oceniam j\u0105 jako pozytywny efekt tej sytuacji. \u017bartobliwie zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce w hollywoodzkich filmach coraz wi\u0119cej Bia\u0142orusin\u00f3w pojawia si\u0119 w rolach g\u0142\u00f3wnych czarnych charakter\u00f3w. Dawniej rol\u0119 t\u0119 odgrywali wy\u0142\u0105cznie Rosjanie. Dzisiaj nie jest to dla nas z\u0142e. I tak, stali\u015bmy si\u0119 coraz bardziej widoczni.<\/p>\n\n\n\n

Naukowcy z Bia\u0142orusi i ludzie, nie tylko naukowcy, ale wszyscy aktywni w sferze publicznej, w kulturze, w dziedzictwie, uciekaj\u0105 z Bia\u0142orusi i osiedlaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w Polsce lub na Litwie. Niemcy i Hiszpania s\u0105 r\u00f3wnie\u017c popularnymi kierunkami, ale z niepor\u00f3wnywalnymi liczbami. Po osiedleniu si\u0119 w Polsce lub na Litwie i po przyj\u0119ciu do polskiego lub litewskiego \u015brodowiska akademickiego i dyskursu, czasem dyskursu medialnego, czasem dyskursu akademickiego itp., zaczynaj\u0105 oni formu\u0142owa\u0107 swoje wnioski i obserwacje z tej polskiej lub litewskiej perspektywy. Zaczynaj\u0105 postrzega\u0107 Bia\u0142oru\u015b z tej polskiej lub litewskiej perspektywy. Niestety prowadzi to do mno\u017cenia stereotyp\u00f3w. Tak jak dzisiaj w naszej rozmowie, istniej\u0105 stereotypy na nasz temat. Nale\u017cy wi\u0119c przezwyci\u0119\u017cy\u0107 stereotypy. My\u015bl\u0119, \u017ce przezwyci\u0119\u017cenie tego by\u0142oby przydatne w naszych relacjach. Ale uczynienie tego, nawet w kr\u0119gu ekspert\u00f3w, wymaga szczeg\u00f3lnego wysi\u0142ku. Bia\u0142oru\u015b jest nadal nieznanym krajem. Nawet w Polsce, pomimo wszystkich powi\u0105za\u0144. A je\u015bli m\u00f3wimy o tworzeniu sieci kontakt\u00f3w i nowych projektach skupiaj\u0105cych si\u0119 na tym bezstronnym spojrzeniu na Bia\u0142oru\u015b, to by\u0142oby to dla nas pomocne.<\/p>\n\n\n\n

To pierwsza rzecz. Druga rzecz, kt\u00f3r\u0105 obserwuj\u0119, to fakt, \u017ce je\u015bli m\u00f3wimy o naszych wysi\u0142kach, to nadal jeste\u015bmy krajem wynalazc\u00f3w rower\u00f3w. Codziennie na nowo wynajdujemy nasze rowery. Bardzo brakuje nam pami\u0119ci instytucjonalnej, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy zapisa\u0107 i kt\u00f3rej nale\u017cy si\u0119 nauczy\u0107, zar\u00f3wno w polityce, jak i w sektorze kultury! To wyzwanie. Ale jest to co\u015b, z czym naprawd\u0119 mo\u017cemy sobie poradzi\u0107. Postrzeganie naszej \u201eto\u017csamo\u015bci\u201d nie jako czego\u015b, co kszta\u0142tuje si\u0119 w tera\u017aniejszo\u015bci, ale jako czego\u015b trwa\u0142ego. Mamy histori\u0119 muzyki narodowej, histori\u0119 ochrony dziedzictwa kulturowego, nad kt\u00f3r\u0105 pracuj\u0119. Histori\u0119 napisan\u0105 i stworzon\u0105 w taki spos\u00f3b \u2013 staram si\u0119 nie nadu\u017cywa\u0107 s\u0142owa \u201edekolonizacja\u201d, ale w tym przypadku mo\u017cna je zastosowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Nie chodzi o to, \u017ce jeste\u015bmy lub byli\u015bmy koloni\u0105 Rosji. Oczywi\u015bcie tocz\u0105 si\u0119 dyskusje na ten temat, ale nie zamierzam si\u0119 teraz w to zag\u0142\u0119bia\u0107. Chodzi o budowanie nowych narracji dotycz\u0105cych kultury narodowej i historii narodowej, opartych na perspektywie narodowej, ale nieograniczaj\u0105cych si\u0119 do etnograficznego postrzegania bia\u0142orusko\u015bci. Bo je\u015bli m\u00f3wimy \u201estw\u00f3rzmy prawdziw\u0105 bia\u0142orusk\u0105 kuchni\u0119\u201d, to oznacza to w zasadzie potrawy ch\u0142opskie, a to ju\u017c jest pewien kolonialny stereotyp.<\/p>\n\n\n\n

Albo praktycznie niemo\u017cliwe jest wyja\u015bnienie w Polsce lub na Litwie, \u017ce 90% Bia\u0142orusi to kraj rosyjskoj\u0119zyczny. To znaczy, \u0142atwo jest wyja\u015bni\u0107 to jako fakt. Ale ludzie w Polsce lub na Litwie nie rozumiej\u0105 tego faktu. Interpretuj\u0105 go jako co\u015b oczywistego. \u201eZostali\u015bcie podbici przez Rosj\u0119, Rosja was okupuje, zmusza do m\u00f3wienia po rosyjsku\u201d. S\u0105 bardzo zaskoczeni i rozczarowani, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 bia\u0142oruskiej diaspory, nowej bia\u0142oruskiej diaspory, m\u00f3wi po rosyjsku. Ale nie ma w tym nic z\u0142ego. To r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015b\u0107 bia\u0142oruskiej kultury, tak w\u0142a\u015bnie wygl\u0105da ona dzisiaj.<\/p>\n\n\n\n

Katarzyna Jagodzi\u0144ska: A czy m\u0142odsze pokolenie jest zach\u0119cane do nauki j\u0119zyka bia\u0142oruskiego?<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stsiapan Stureika: To zale\u017cy. Czasami mo\u017cna us\u0142ysze\u0107 opini\u0119, \u017ce w czasach Zwi\u0105zku Radzieckiego j\u0119zyk bia\u0142oruski by\u0142 j\u0119zykiem wsi. By\u0107 mo\u017ce dzisiaj bia\u0142oruski jest j\u0119zykiem miast. W mie\u015bcie \u0142atwiej spotka\u0107 osoby m\u00f3wi\u0105ce po bia\u0142orusku ni\u017c na wsi. Teraz jest wi\u0119c odwrotnie. Ale z drugiej strony j\u0119zyk bia\u0142oruski na Bia\u0142orusi pe\u0142ni nie tylko funkcj\u0119 komunikacyjn\u0105, ale tak\u017ce bardzo siln\u0105 funkcj\u0119 symboliczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy m\u00f3wi\u0119 o 90% i 10%, mam na my\u015bli liczb\u0119 os\u00f3b, kt\u00f3re na co dzie\u0144 u\u017cywaj\u0105 j\u0119zyka bia\u0142oruskiego jako g\u0142\u00f3wnego \u015brodka komunikacji. Nie oznacza to jednak, \u017ce 90% nie kocha i nie ceni j\u0119zyka bia\u0142oruskiego i nigdy go nie u\u017cywa. U\u017cywaj\u0105 go. J\u0119zyk jest bardzo wa\u017cny element naszej to\u017csamo\u015bci. Jest prawdopodobnie jej podstaw\u0105, ale raczej w sensie symbolicznym.<\/p>\n\n\n\n

Co trzy lub sze\u015b\u0107 lat odbywa si\u0119 nowa akredytacja naszych program\u00f3w na uniwersytecie i zawsze musimy odpowiedzie\u0107 na pytanie: w jakim j\u0119zyku prowadzone s\u0105 Pa\u0144stwa zaj\u0119cia? Nie da si\u0119 prosto odpowiedzie\u0107, poniewa\u017c po\u0142owa grupy mo\u017ce m\u00f3wi\u0107 po bia\u0142orusku, druga po\u0142owa po rosyjsku, a my omawiamy teksty po angielsku, a czasami prezentacje s\u0105 prowadzone w j\u0119zyku angielskim. A potem pytania i odpowiedzi s\u0105 jednocze\u015bnie po bia\u0142orusku, rosyjsku lub angielsku. W jednej klasie. Taka jest nasza rzeczywisto\u015b\u0107. A eksperci zawsze pisz\u0105 w swoich zaleceniach: \u201eProsz\u0119 okre\u015bli\u0107 konkretny j\u0119zyk wyk\u0142adowy na pa\u0144stwa zaj\u0119ciach\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Katarzyna Jagodzi\u0144ska: Ko\u0144cz\u0105c rozmow\u0119, m\u00f3wie\u015b, \u017ce konieczna jest dekolonizacja my\u015blenia o dziedzictwie. Moje pytanie brzmi: czy rozpocz\u0105\u0142e\u015b ju\u017c ten proces na swojej uczelni? Czy jest on ju\u017c w toku, czy dopiero w fazie planowania?<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stsiapan Stureika: Oczywi\u015bcie. By\u0142o to naszym celem od samego pocz\u0105tku i w\u0142a\u015bnie dlatego w 2004 roku zamkni\u0119to nas w Mi\u0144sku. Realizujemy to r\u00f3wnie\u017c w zakresie temat\u00f3w badawczych. Na przyk\u0142ad obecnie przygotowuj\u0119 now\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 o historii ochrony dziedzictwa kulturowego w sowieckiej Bia\u0142orusi od lat 60. do pocz\u0105tku lat 90. XX wieku, kiedy to Bia\u0142orusini u\u015bwiadomili sobie, \u017ce ich dziedzictwo istnieje na masow\u0105 skal\u0119.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wne osi\u0105gni\u0119cia w tej dziedzinie mia\u0142y miejsce jeszcze przed pierestrojk\u0105, a pierestrojka tylko pokaza\u0142a, \u017ce zmiana ta ju\u017c si\u0119 dokonuje. Je\u015bli chodzi o bia\u0142oruski dyskurs akademicki, moja uczelnia jest jedyn\u0105 niezale\u017cn\u0105 bia\u0142orusk\u0105 akademi\u0105, w kt\u00f3rej mog\u0105 odbywa\u0107 si\u0119 wszystkie te dyskusje.<\/p>\n\n\n\n

Katarzyna Jagodzi\u0144ska: Bardzo dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jeden z najwi\u0119kszych ambasador\u00f3w dziedzictwa bia\u0142oruskiego i ceniony na gruncie mi\u0119dzynarodowym badacz, dr Stsiapan Stureika, dzieli si\u0119 z nami swoimi spostrze\u017ceniami i refleksj\u0105 na temat obecnego stanu dziedzictwa na Bia\u0142orusi. Rozmowa ta jest nast\u0119pstwem bada\u0144, kt\u00f3re przeprowadzili\u015bmy w 2024 roku na potrzeby raportu \u201eMapping of the Central and Eastern European non-governmental heritage sector\u201d (dost\u0119pnego bezp\u0142atnie tutaj). W raporcie tym zwracamy uwag\u0119 na trudn\u0105 sytuacj\u0119 pozarz\u0105dowego sektora dziedzictwa kulturowego na Bia\u0142orusi. Po represjach rz\u0105dowych wobec organizacji pozarz\u0105dowych w 2021 roku sektor dziedzictwa kulturowego straci\u0142 tam sw\u00f3j dawny kszta\u0142t.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":9031,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"editor_plus_copied_stylings":"{}"},"categories":[125,98],"tags":[34,294],"class_list":["post-9032","project","type-project","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-heritage-conversations-pl","category-lekcje","tag-dyskusja","tag-heritage-voices-pl"],"acf":false,"yoast_head":"\nHeritage Voices: Stsiapan Stureika o stanie dziedzictwa na Bia\u0142orusi - Europa Nostra<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Jeden z najwi\u0119kszych ambasador\u00f3w dziedzictwa bia\u0142oruskiego i ceniony na gruncie mi\u0119dzynarodowym badacz, dr Stsiapan Stureika, dzieli si\u0119 z nami swoimi spostrze\u017ceniami i refleksj\u0105 na temat obecnego stanu dziedzictwa na Bia\u0142orusi. Rozmowa ta jest nast\u0119pstwem bada\u0144, kt\u00f3re przeprowadzili\u015bmy w 2024 roku na potrzeby raportu \u201eMapping of the Central and Eastern European non-governmental heritage sector\u201d (dost\u0119pnego bezp\u0142atnie tutaj). W raporcie tym zwracamy uwag\u0119 na trudn\u0105 sytuacj\u0119 pozarz\u0105dowego sektora dziedzictwa kulturowego na Bia\u0142orusi. Po represjach rz\u0105dowych wobec organizacji pozarz\u0105dowych w 2021 roku sektor dziedzictwa kulturowego straci\u0142 tam sw\u00f3j dawny kszta\u0142t.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Heritage Voices: Stsiapan Stureika o stanie dziedzictwa na Bia\u0142orusi - Europa Nostra\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jeden z najwi\u0119kszych ambasador\u00f3w dziedzictwa bia\u0142oruskiego i ceniony na gruncie mi\u0119dzynarodowym badacz, dr Stsiapan Stureika, dzieli si\u0119 z nami swoimi spostrze\u017ceniami i refleksj\u0105 na temat obecnego stanu dziedzictwa na Bia\u0142orusi. Rozmowa ta jest nast\u0119pstwem bada\u0144, kt\u00f3re przeprowadzili\u015bmy w 2024 roku na potrzeby raportu \u201eMapping of the Central and Eastern European non-governmental heritage sector\u201d (dost\u0119pnego bezp\u0142atnie tutaj). W raporcie tym zwracamy uwag\u0119 na trudn\u0105 sytuacj\u0119 pozarz\u0105dowego sektora dziedzictwa kulturowego na Bia\u0142orusi. Po represjach rz\u0105dowych wobec organizacji pozarz\u0105dowych w 2021 roku sektor dziedzictwa kulturowego straci\u0142 tam sw\u00f3j dawny kszta\u0142t.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Europa Nostra\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-29T13:17:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Heritage-voices3.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"13 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/\",\"url\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/\",\"name\":\"Heritage Voices: Stsiapan Stureika o stanie dziedzictwa na Bia\u0142orusi - Europa Nostra\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Heritage-voices3.png\",\"datePublished\":\"2025-12-29T11:49:50+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-29T13:17:32+00:00\",\"description\":\"Jeden z najwi\u0119kszych ambasador\u00f3w dziedzictwa bia\u0142oruskiego i ceniony na gruncie mi\u0119dzynarodowym badacz, dr Stsiapan Stureika, dzieli si\u0119 z nami swoimi spostrze\u017ceniami i refleksj\u0105 na temat obecnego stanu dziedzictwa na Bia\u0142orusi. Rozmowa ta jest nast\u0119pstwem bada\u0144, kt\u00f3re przeprowadzili\u015bmy w 2024 roku na potrzeby raportu \u201eMapping of the Central and Eastern European non-governmental heritage sector\u201d (dost\u0119pnego bezp\u0142atnie tutaj). W raporcie tym zwracamy uwag\u0119 na trudn\u0105 sytuacj\u0119 pozarz\u0105dowego sektora dziedzictwa kulturowego na Bia\u0142orusi. Po represjach rz\u0105dowych wobec organizacji pozarz\u0105dowych w 2021 roku sektor dziedzictwa kulturowego straci\u0142 tam sw\u00f3j dawny kszta\u0142t.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Heritage-voices3.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Heritage-voices3.png\",\"width\":1200,\"height\":1200},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Homepage\",\"item\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Heritage Voices: Stsiapan Stureika o stanie dziedzictwa na Bia\u0142orusi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/\",\"name\":\"Europa Nostra\",\"description\":\"Heritage Hub for Central and Eastern Europe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/#organization\",\"name\":\"Europa Nostra\",\"url\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/europa-logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/europa-logo.png\",\"width\":218,\"height\":237,\"caption\":\"Europa Nostra\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Heritage Voices: Stsiapan Stureika o stanie dziedzictwa na Bia\u0142orusi - Europa Nostra","description":"Jeden z najwi\u0119kszych ambasador\u00f3w dziedzictwa bia\u0142oruskiego i ceniony na gruncie mi\u0119dzynarodowym badacz, dr Stsiapan Stureika, dzieli si\u0119 z nami swoimi spostrze\u017ceniami i refleksj\u0105 na temat obecnego stanu dziedzictwa na Bia\u0142orusi. Rozmowa ta jest nast\u0119pstwem bada\u0144, kt\u00f3re przeprowadzili\u015bmy w 2024 roku na potrzeby raportu \u201eMapping of the Central and Eastern European non-governmental heritage sector\u201d (dost\u0119pnego bezp\u0142atnie tutaj). W raporcie tym zwracamy uwag\u0119 na trudn\u0105 sytuacj\u0119 pozarz\u0105dowego sektora dziedzictwa kulturowego na Bia\u0142orusi. Po represjach rz\u0105dowych wobec organizacji pozarz\u0105dowych w 2021 roku sektor dziedzictwa kulturowego straci\u0142 tam sw\u00f3j dawny kszta\u0142t.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Heritage Voices: Stsiapan Stureika o stanie dziedzictwa na Bia\u0142orusi - Europa Nostra","og_description":"Jeden z najwi\u0119kszych ambasador\u00f3w dziedzictwa bia\u0142oruskiego i ceniony na gruncie mi\u0119dzynarodowym badacz, dr Stsiapan Stureika, dzieli si\u0119 z nami swoimi spostrze\u017ceniami i refleksj\u0105 na temat obecnego stanu dziedzictwa na Bia\u0142orusi. Rozmowa ta jest nast\u0119pstwem bada\u0144, kt\u00f3re przeprowadzili\u015bmy w 2024 roku na potrzeby raportu \u201eMapping of the Central and Eastern European non-governmental heritage sector\u201d (dost\u0119pnego bezp\u0142atnie tutaj). W raporcie tym zwracamy uwag\u0119 na trudn\u0105 sytuacj\u0119 pozarz\u0105dowego sektora dziedzictwa kulturowego na Bia\u0142orusi. Po represjach rz\u0105dowych wobec organizacji pozarz\u0105dowych w 2021 roku sektor dziedzictwa kulturowego straci\u0142 tam sw\u00f3j dawny kszta\u0142t.","og_url":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/","og_site_name":"Europa Nostra","article_modified_time":"2025-12-29T13:17:32+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":1200,"url":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Heritage-voices3.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"13 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/","url":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/","name":"Heritage Voices: Stsiapan Stureika o stanie dziedzictwa na Bia\u0142orusi - Europa Nostra","isPartOf":{"@id":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Heritage-voices3.png","datePublished":"2025-12-29T11:49:50+00:00","dateModified":"2025-12-29T13:17:32+00:00","description":"Jeden z najwi\u0119kszych ambasador\u00f3w dziedzictwa bia\u0142oruskiego i ceniony na gruncie mi\u0119dzynarodowym badacz, dr Stsiapan Stureika, dzieli si\u0119 z nami swoimi spostrze\u017ceniami i refleksj\u0105 na temat obecnego stanu dziedzictwa na Bia\u0142orusi. Rozmowa ta jest nast\u0119pstwem bada\u0144, kt\u00f3re przeprowadzili\u015bmy w 2024 roku na potrzeby raportu \u201eMapping of the Central and Eastern European non-governmental heritage sector\u201d (dost\u0119pnego bezp\u0142atnie tutaj). W raporcie tym zwracamy uwag\u0119 na trudn\u0105 sytuacj\u0119 pozarz\u0105dowego sektora dziedzictwa kulturowego na Bia\u0142orusi. Po represjach rz\u0105dowych wobec organizacji pozarz\u0105dowych w 2021 roku sektor dziedzictwa kulturowego straci\u0142 tam sw\u00f3j dawny kszta\u0142t.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/#primaryimage","url":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Heritage-voices3.png","contentUrl":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Heritage-voices3.png","width":1200,"height":1200},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/project\/heritage-voices-stsiapan-stureika-on-the-condition-of-belarusian-heritage\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Homepage","item":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Heritage Voices: Stsiapan Stureika o stanie dziedzictwa na Bia\u0142orusi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/#website","url":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/","name":"Europa Nostra","description":"Heritage Hub for Central and Eastern Europe","publisher":{"@id":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/#organization","name":"Europa Nostra","url":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/europa-logo.png","contentUrl":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/europa-logo.png","width":218,"height":237,"caption":"Europa Nostra"},"image":{"@id":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/project\/9032","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/project"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9031"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9032"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9032"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/heritagehubkrakow.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9032"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}